Krajobraz po bitwie

Lotnik, kryj się!

2012-01-10T18:51:00.000+01:00

Niemieckie cywilne i wojskowe schrony przeciwlotnicze to temat tak rozległy, że aż nie chce mi się go podejmować :) Ale nie można go też całkiem ignorować w mieście będącym swego czasu obiektem tak zaciekłych powietrznych ataków.

Okazuje się, że wiele osób mijających codziennie w drodze z i do pracy, lub nawet mieszkających w domach oznaczonych białymi strzałkami skierowanymi w dół, nie ma pojęcia czym owe strzałki są. No jak to czym? To przecież LS-Pfeile, czyli nakazane odgórnie w 1944 roku oznakowania schronów przeciwlotniczych dla ludności cywilnej. Malowane białą, czasem fluorescencyjny farbą wskazywały bramy i okienka piwniczne, gdzie znajdowały się pomieszczenia, do których należało kierować się w razie nalotu. Ułatwiały one również służbom ratowniczym znalezienie zasypanych gruzem żywych osób.

We Wrocławiu zachowało się ich jeszcze trochę na ceglanych elewacjach przedwojennych budynków. Według mnie najładniejszym (o ile to słowo w ogóle tu pasuje) oznaczeniem Luftschutzraumu jest ten na siedzibie Akademii Ekonomicznej przy ul. Komandorskiej. Rozległe ślady na murze po seriach z karabinu maszynowego świadczą o dramatycznych losach tego miejsca. Czerwonoarmiści szybko odkryli sens białych strzałek, które dla nich stanowiły rodzaj tarczy strzelniczej.

Wał Bałtycki

2011-12-24T22:17:00.001+01:00

Szybko zaczęły popadać w ruinę. Degradacja nastąpiła dwa-trzy lata po zbudowaniu i trwa do dzisiaj. A jednak wciąż pozostają one jednym z najlepiej zachowanych, najbardziej czytelnych założeń fortyfikacyjnych na terenie Polski. Mimo że łatwo dostępne, cieszą się niewielkim zainteresowaniem bunkrowców, którzy wolą po raz setny jechać do Boryszyna niż nad piękne polskie morze i piaszczyste szerokie plaże, skąd kiedyś miało nadejść zło. Zło w postaci desantu wojsk NATO.
Zatrzymać ich miał między innymi 11 Batalionowy Rejon Umocniony wraz z 4 Kompanijnym Rejonem Umocnionym w Świnoujściu. Podobne powstały wzdłuż całego wybrzeża na początku lat 50. W pasie szerokości 3-4 kilometrów przygotowano 3 linie obrony złożonych z transzei, rowów strzeleckich i łącznikowych, stanowisk ogniowych, obserwacyjnych, łączności, schronów dowodzenia. Pierwsza linia miała przyjąć impet uderzenia już na wydmach. Powoli rozpadające się umocnienia z betonowych prefabrykatów są świetną lekcją terenową zasad fortyfikacji. Ja trafiłem przypadkiem na jeden z jej kluczowych elementów. Przy wejściu na plażę zobaczyłem grupę trzech zapór przeciwczołgowych. Po drugiej stronie drogi stały identyczne trzy. Rzut oka po wydmach – i jest! Genialnie zamaskowane przez roślinność i czas stanowisko flankujące ogniem broni maszynowej wroga, który utknie na zaporach przeciwpancernych. W obie strony na grzbietach wydm ciągną się transzeje z zachowanym betonowym oszalowaniem. Do tego schrony obserwacyjne na krańcach lini obrony, wnęki amunicyjne i sanitarne. To tu miał się rozegrać pierwszy akt dramatu. Próbowałem sobie wyobrazić polską Omahę. Co musieli myśleć budowniczowie i wojsko obsadzające te umocnienia w czasie zimnej wojny? Dla nich zagrożenie było realne i wysoce prawdopodobne.
Dobrze, że nigdy BRU i KRU nie musiało wykazywać swojej przydatności. Wał Atlantycki to potężne fortece, a mimo to zostały zdobyte. Lepiej nie myśleć o tym, jak sprawdziłby się nasz wykonany z prefabrykatów i kiepskiego cementu Wał Bałtycki. Ale zobaczyć jak najbardziej warto, póki jeszcze coś z niego zostało.

Zapory przeciwpancerne strzegą wejścia z plaży. Po prawej stronie na wydmach widoczne stanowisko ogniowe ciężkiego karabinu maszynowego.

To samo stanowisko widziane od góry.

Wnęka amunicyjna bądź sanitarna.

Stanowisko obserwacyjno-bojowe.

Wzorowane na niemieckich "garnkach Kocha" kręgi nakrywane kopułami mogły służyć zarówno do obserwacji, jak i prowadzenia ognia. Obsada dwuosobowa.

Schrony obserwacyjne budowano z trzech prefabrykowanych walców, jeden z nich w poziomie pełnił funkcję przedsionka.

Schron bojowy drugiej linii obrony.

Forteca przeciwko latającym fortecom

2011-12-02T14:48:00.001+01:00

W Berlinie były trzy. Została jedna.A właściwie połowa jednej. Mowa o wieży przeciwlotniczej Flakturmw parku Humboldthain. Potężne betonowe budowle powstałe jakoodpowiedź na alianckie bombardowania, których regularnośćwymusiła potrzebę ochrony, ale też obrony mieszkańców stolicy,Hamburga i Wiednia. Wysokie na kilka pięter, na bazie sześcianubądź walca, z potężnymi pylonami w każdym z czterech rogów, naszczycie których osadzano sprzężone działa kalibru 128 mm, a naniższych kondygnacjach niezliczone działka 37 i 20 mm. Potrafiłysię więc skutecznie odgryźć atakującym miasta bombowcom.Wewnątrz budowli schronienie znajdowało nawet 30 tysięcy cywili.Kilkumetrowej grubości betonowe ściany oparły się większościbrytyjskich i amerykańskich bomb i ocaliły życie kilkudziesięciutysiącom Niemców. Berlińskie wieże w Friedrichshein i Tiergartenwysadzono dopiero po wojnie.

Humboldthain to rozległy park zewzgórzem górującym nad okolicą. Częścią owego wzgórza jestwrośnięty w krajobraz Flakturm,a raczej to co z niego zostało, czyli dwie platformy, z którychrozciąga się widok na zachodnie dzielnice miasta. Choć sąpomazane sprayami, to jednak zakonserwowane i odpowiedniozabezpieczone barierkami.

Z całej wieży zostały tylko dwa pylony

Grafficiarze mogą być pewni, że nic im się nie zwali na głowę, ani oni na dół

Podstawa pod Flak 38

Alianckie bomby trochę jednak poryły ściany Flakturm

Widok z lewej platformy

Dotarłem tam w kapryśnym kwietniu i wciągu 10 minut na górze zaliczyłem wszystkie pory roku. Wiatrurywał głowę, deszcz siekł po twarzy, by zaraz ustąpićpromieniom słonecznym. Ciężko się robi zdjęcia w takichwarunkach, zwłaszcza ze świadomością, że na dole czekanarzeczona, której tolerancja na moją miłość do betonu ma swojegranice. Parę fotek jednak udało się cyknąć... Żałowałem, żenie mam więcej czasu, ponieważ budowlę można również zobaczyćod środka. Jedna z podziemnych tras turystycznych (wejście znajdujesię niedaleko podnóża wzniesienia) prowadzi do zasypanej na poływieży.

Bunkier w piwnicy

2011-10-28T14:57:00.002+02:00

Najpierwjest ufortyfikowany most z ceglanymi blokhauzami na obu końcach.Dołem płynie Odra. Odwiedzałem Ścinawę, gdy na dworze panowałamniej więcej taka pogoda, jak 65 lat wcześniej, gdy zdobywała jąArmia Czerwona – niebo było ołowiane, a śnieg zalegał napolach. Ja też nadciągałem ze wschodu, mając przed sobą widok,który niewiele się zmienił od czasów zakończenia wojny. Tuż zamostem po prawej strony stoi budynek z czerwonej cegły. Wiele takichmożna spotkać na dawnych Ziemiach Odzyskanych. Ale nie każdy znich ma w piwnicy schron bojowy.
Dom usadowiony jest na skarpieopadającej w stronę koryta rzeki. Z tyłu ma o jedną kondygnacjęwięcej niż od frontu. Na wysokości 1,60 nad poziomem gruntu wceglanej elewacji znajduje się małe okienko przesłonięteczęściowo przerdzewiałą okiennicą. Oczywiście to nie okiennica,tylko wpuszczona w mur plyta pancerna z otworem strzelniczym. Przeznią można zajrzeć do środka i zobaczyć jeden z najlepiejzachowanych schronów bojowych na terenie Polski. Nie mieli tudostępu złomiarze, bezdomni ani sataniści, którzy znaczą terensprayowymi krzyżami odwróconymi. Do schronu wchodzi się odwewnątrz budynku, który należy do prywatnych właścicieli. Dziękitemu możemy oglądać pancerne drzwi, oryginalą farbę na grubychścianach, a przede wszystkim doskonale widoczne niemieckie napisy.To nie jedyny zabytek fortyfikacyjny na Pozycji Odrzańskiej (wokolicy traficie na obserwacyjną kopułkę pancerną i schronybojowe wbudowane w most kolejowy), ale z pewnością jeden znajciekawszych.

Widok od strony Odry

Płyta pancerna z otworem strzelniczym

Zachowane elementy wyposażenia

Widać wyraźne i świetnie zachowane niemieckie napisy

Po przerwie

2011-10-28T14:08:00.003+02:00

Wieciejak trudno jest wrócić do pisania bloga? Po dwóch latach odostatniego postu? Posta? Nie dość, że przez ten cały czasnieobecności, gdy słyszysz słowo "blog", dopadając cięwyrzuty sumienia, to jeszcze się wciąż oszukujesz: no, muszę,muszę może coś w weekend wrzucę. I zaczynasz kombinować, jaki tutemat walnąć na swój come back. Jakaś gruba rzecz, ale jaka –BRU, Flakturm, Boryszyn? I oczywiście nie robisz nic. To miał byćfotoblog z symboliczną ilością tekstu. Nie czas na zabawy słowem,kiedy archiwum puchnie od tylu zdjęć zrobionych przez ostatnielata. Ciach bajera, jedziemy z koksem. Zaczynamy od czegoś prostego,niezbyt widowiskowego, łatwego do przeoczenia...

Król cokołów

2009-10-01T14:35:00.009+02:00

Gdyby zrobić ranking czołgów, które najczęściej dożywają swojej starości na pomnikach, pierwsze miejsce zająłby bez wątpienia T-34. W samej tylko Polsce jest ich kilkadziesiąt. Jeśli dodać do tego pozostałe demoludy oraz ojczyznę „trzydziestki czwórki”, wyjdzie nam liczba przynajmniej trzycyfrowa. Pomniki stawiano ku chwale niezwyciężonej Armii Czerwonej, ale w krajach byłego bloku wschodniego zyskiwały inne, głębsze znaczenie. Wymierzone groźnie lufy stały na straży komunizmu i przypominały o supremacji ZSRR nad tą częścią Europy. Po rozpadzie Układu Warszawskiego część pocięto na złom, jednak zadziwiająco wiele pozostało na swoich miejscach. Od czasu do czasu stają się celem ataków lokalnych don kiszotów z prawej strony, którzy etatowo tropią wszelkie przejawy świadczące o sowietyzacji naszego społeczeństwa.
Zostawmy na chwilę argumenty światopoglądowe i zadajmy sobie pytanie – czyż T-34 nie jest czołgiem, który wygrał II wojnę światową? Czy jego szybkość, zwrotność, prostota wykonania i obsługi, odporność na pociski oraz skuteczność bojowa nie zasługują na uznanie? W niemieckich relacjach z frontu wschodniego przewija się wspomnienie nabożnego lęku pomieszanego z szacunkiem, jakie za każdym razem wywoływało pojawienie się charakterystycznych, pochyłych sylwetek pędzących na szerokich gąsienicach . Nawet najbardziej zaprawieni w bojach frontowcy panikowali na sam odgłos charkowskich silników.
Może więc „trzydziestce czwórce” słusznie należy się miejsce na cokole? W końcu to on pokonał III Rzeszę.

Rok temu T-34 strzegącymi wiecznego spoczynku oficerów Armii Czerwonej na cmentarzu przy ul. Karkonoskiej zainteresował się Andrzej Przewoźnik, szef Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Mówiąc o konieczności remontu nekropolii, zaczął nieśmiało przebąkiwać o usunięciu czołgów. Od razu podniosły się głosy broniące czołgów, które brały udział w zdobywaniu Festung Breslau. Póki co, stoją.

T-34/76 we wczesnej wersji z wieżą typu „mutra” postawiono na Westerplatte w w 1962 roku, przed spodziewaną wizytą Nikity Chruszczowa. Dorobiono legendę, że maszyna należała do 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, by uprawomocnić jej obecność w tym miejscu i stworzyć słuszną przeciwwagę dla wrześniowej tradycji związanej z obroną Wojskowej Składnicy Tranzytowej. Dwa lata temu czołg usunięto i przeniesiono do Muzeum Wojska Polskiego w Drzonowie.

Czesi nie mają problemu z zaakceptowaniem sowieckiego rozdziału w ich historii. Przed Armadni Muzeum na praskim Żiżkowie dumnie stoi T-34/85.

Jeden z ciekawszych pomników znajduje się na Słowacji, niedaleko polskiej granicy. Monument upamiętnia krwawą bitwę na Przełęczy Dukielskiej w 1944 r. Sowiecki T-34/85 taranuje niemiecki PzKpfw IV Ausf. J.

Zdjęcia umieszczone dzięki uprzejmości Mony.

W Ścinawie umieszczono go na tak absurdalnie wysokim cokole, że trudno zrobić dobre zdjęcie. Stoi w centrum Ścinawy, w sąsiedztwie kościoła i knajpy. Wygląda trochę, jakby czołg zaparkował na dachu warzywniaka.

Najdziwniejszy pomnik z tu pokazanych. Sowiecki tank w podbitym przez Armię Czerwoną Berlinie, stojący na straży snu wiecznego kilkudziesięciu sołdatów leżących w pobliżu. W reprezentacyjnym punkcie miasta, w parku Tiergarten, 500 metrów od Reichstagu. W świetnym stanie, bez bazgrołów i olejnej farby. Przez kilkadziesiąt lat znajdował się w brytyjskiej strefie okupacyjnej. Komunizm upadł, Niemcy znowu są właścicielami swojego kraju, ale nie burzą mauzoleum, które upamiętnia ich klęskę i upokorzenie. Wyobraźcie sobie coś takiego w Polsce. Wczesna wersja z wieżą "mutra", więc bardzo mało prawdopodobne, by to właśnie te dwa T-34 wjechały jako pierwsze do Berlina.

Blizny ku pamięci

2009-09-23T16:58:00.010+02:00

Okaleczone mury budynków mogą stać się jedyną w swoim rodzaju pamiątką dla przyszłych pokoleń – bardziej przemawiającą do wyobraźni niż okolicznościowe tablice.
Lutynia to niewielka miejscowość pod Wrocławiem, wsławiona bitwą, która rozegrała się na pobliskich błoniach w 1757 roku. Pruskie wojsko Fryderyka II Wielkiego pokonało tam niemal dwukrotnie większe siły austriackie pod wodzą księcia Karola Lotaryńskiego. Ostatni, najbardziej dramatyczny epizod walki rozegrał się w samej wsi, na terenie kościoła św. Józefa. Austriacy bronili się zaciekle, skryci za masywnym murem opasującym świątynię. Osadzone w czterech narożnikach basteje obronne z otworami strzelniczymi zachowały się do dzisiaj i wciąż budzą respekt. Dopiero bezpośrednie wsparcie artylerii, która zrobiła wyłom w murze, umożliwiło atak na bagnety i zwycięstwo wojsk królewskich. Pamiątką po potyczce są kule armatnie tkwiące w murach kościoła. Największa i najsłynniejsza znajduje się na północnej ścianie. Padające deszcze powodują rdzawy zaciek na tynku, dlatego nazywa się ją „płaczącą kulą”.

W przeciwieństwie do strzelistego, górującego nad okolicą kościoła lutyńskiego, cerkiew pod wezwaniem Cyryla i Metodego w Pradze jest niepozorna i łatwo ją przeoczyć, idąc ulicą Resslovą w stronę Wełtawy. Ale ona również stała się swego czasu polem walki i sceną ostatniego aktu dramatu. W maju 1942 roku czescy cichociemni dokonali zamachu na SS-Obergruppenführera Reinharda Heydricha, protektora Czech i Moraw oraz zastępcę Heinricha Himmlera. Cel akcji „Anthropoid”, przeprowadzonej przez komandosów przerzuconych specjalnie w tym celu z Wielkiej Brytanii, został osiągnięty. Heydrich zmarł kilka dni po ostrzelaniu jego samochodu. Zamachowcy musieli w pośpiechu zmieniać kolejne miejsca pobytu, by w końcu ukryć się w podziemiach cerkwi. Otoczeni przez SS spadochroniarze drogo sprzedali swoje życie, zabijając kilkunastu Niemców i ciężko raniąc drugie tyle. Ostatnie naboje i granaty zachowali dla siebie. O wydarzeniach z 1942 r. przypomina posiekany kulami mur, okalający okno krypty, oraz tablica z postaciami spadochroniarza i duchownego. Można złożyć tam kwiaty, ale lepiej pójść naprzeciwko do knajpy „U Parasutistu” („Pod spadochroniarzem”) i wypić piwo za pamięć Józefa Gabczika i jego kolegów.

W zbiorach Muzeum Wojska na Żiżkowie znajdują się ubrania i broń należące do spadochroniarzy, którzy dokonali zamachu na Heydricha.

Sowiecki recycling

2009-09-16T11:29:00.028+02:00

Świnoujście i okolice to prawdziwe zagłębie fortyfikacyjne. Licznie rozsiane na niewielkim obszarze zabytki architektury militarnej świadczą o tym, jak ważny strategicznie był to rejon – zarówno dla pruskiej armii, Wehrmachtu, Armii Czerwonej, jak i LWP. Powstał jedyny w swoim rodzaju skansen (co prawda w większości dziki i zapuszczony), który pozwala prześledzić rozwój inżynieryjnej myśli wojskowej w ciągu ostatnich 150 lat, pozostając jednocześnie świadectwem burzliwych zakrętów dziejowych. Fort Zachodni (Westbatterie) powstały w połowie XIX wieku przeszedł dwa poważne tuningi, w których ceglaną konstrukcję uzupełniono betonem. Pierwszy odbywał się pod znakiem swastyki, drugi – czerwonej gwiazdy. Po zakończeniu II wojny światowej Rosjanie przejęli fort i dobudowali trzy bunkry z działobitniami, w których osadzono amerykańskie działa okrętowe 127 mm. Beton użyty do ich produkcji był tak kiepskiej jakości, że już po kilku latach zaczął kruszeć, grożąc zawaleniem wież artyleryjskich. W 1961 r. żołnierze radzieccy definitywnie opuścili Fort Zachodni.

Znacznie dłużej, bo do grudnia 1992 r., zajmowali natomiast pobliski Fort Anioła (Engelsburg). Początkowo służył im jako punkt obserwacji przeciwlotniczej, a w latach późniejszych również jako stanowisko wykrywania skażeń chemicznych i promieniotwórczych. W tym celu na dobudowanym na szczycie niemieckim betonowym bunkrze osadzono metalową konstrukcję, która dźwigała aparaturę pomiarowo-obserwacyjno-łącznościową.

Jedyną zbudowaną od podstaw przez Sowietów fortyfikacją jest nadbrzeżna bateria artyleryjska na zachodnim brzegu Świny. I w tym przypadku prawdopodobnie jakość wykonania poszczególnych budowli zostawiała wiele do życzenia, bo już w latach 60. wojsko opuściło obiekt. Wystarczy skręcić z ul. Uzdrowiskowej, by zobaczyć ten wyjątkowy relikt z okresu zimnej wojny w postaci trzech potężnych działobitni, stanowiska dowodzenia, bunkra amunicyjnego i budynku trafostacji. Lepiej się pospieszyć, bo okoliczne tereny są łakomym kąskiem dla deweloperów, którzy stawiają kolejne apartamentowce z myślą o niemieckich turystach. Już dziś zabudowa niebezpiecznie zbliża się do fortyfikacji. Trudno przypuszczać, by ktoś ujął się za sowieckimi umocnieniami, ich przyszłość jest więc mocno niepewna.

"Nie ma się nad czym zastanawiać. Wiadomo, że aquapark jest jedną z wielu szans na sprowadzenie turystów do naszego pięknego miasta. Co nam z fortów? Są brudne i niczemu nie służą. O historii możemy się dowiedzieć w szkole" - tak trzy lata temu rzecznik prezydenta miasta tłumaczył decyzję o wyburzeniu innej świnoujskiej fortyfikacji - Plantanbatterie. Pozostawiam to bez komentarza.

Achtung – Panzer!

2009-09-11T16:21:00.039+02:00

Niemcy jako pierwsi docenili znaczenie broni pancernej na współczesnym polu walki. Na długo przed tym, nim guderianowski „Achtung – Panzer!” stał się obowiązkową lekturą w OKW, zaczęto przygotowywać się do wojny pancernej. I tu uwidoczniła się niemiecka skrupulatność, zapobiegliwość, a przede wszystkim – konsekwencja. Jeżeli uznaje się czołgi za jedne z najważniejszych narzędzi prowadzenia wojny, to należy też znaleźć skuteczną formę obrony przed nimi. Nie trzeba zaraz z nimi walczyć, wystarczy je zatrzymać. A zrobić to można na różne, czasem najprostsze sposoby, o czym świadczą zachowane do dzisiaj elementy niemieckiech zapór przeciwczołgowych.

Przywsie (Grenzvorwerk) przed wojną było niemiecką miejscowością graniczną, leżącą przy ważnej trasie komunikacyjnej Breslau-Poznań. We wsi można zobaczyć stalowe szyny mające zatrzymać polskie tanki, wkopane prostopadle do drogi i dla niepoznaki pokryte betonem. Zachowały się również podstawy Drehschranken - szlabanu fortecznego, obracającego się w płaszczyźnie poziomej. Stalową belkę szlabanu można było w razie potrzeby zatrzasnąć w jednej z podpór, skutecznie blokując drogę.

W odległych o kilkanaście kilometrach Ługach stoją betonowe podstawy zapory przeciczołgowej. Główny blok leży zwalony w pobliskim rowie przeciwpancernym.

Najbardziej znaną i najlepiej zachowaną zaporą przeciwczołgową na terenie Polski pozostają zęby smoka wkopane na linii Oder-Warthe-Bogen. O ich przyszłość można być spokojnym, jak wiele innych budowli MRU zostały otoczone fachową opieką. W przeciwieństwie do smoczych zębów w innych rejonach kraju, które są usuwane przy okazji budowania nowych dróg i autostrad.

Kulą w płot

2009-08-31T17:27:00.017+02:00

Czego jak czego, ale śladów świadczących o gwałtownych ostrzałach w Festung Breslau, nie brakuje. I nie wygląda na to, aby w najbliższym czasie miało ich zabraknąć w pejzażu miasta. Wiele znajduje się na budynkach komunalnych (nieremontowanych od wojny), w miejscach, których elementów nie sposób wymienić na nowe, np. na Moście Grunwaldzkim lub nie ma potrzeby tego robić (kraty w oknach XIX-wiecznego kościoła św. Karola Boromeusza przy ul. Kruczej). Grupą podwyższonego ryzyka zniknięcia są ślady wojny na jezdniach. Podczas niedawnego remontu ul. Lotniczej asfalt przykrył ubytki w kostce brukowej spowodowane bombardowaniami i ostrzałem z moździerzy na wysokości Cmentarza Żydowskiego. Ale w tym przypadku trudno nie uznać wyższych racji tych, którzy po Wrocławiu poruszają się samochodem :)).
Na szczęście dla tropicieli historii militarnej pozostają jeszcze mury i mosty. Zachęcam do uważnego patrzenia na ściany mijanych od lat budynków. W niektórych miejscach, takich jak ul. Wapienna, czas zatrzymał się 64 lata temu.

Lipko i oko

2009-08-26T11:19:00.042+02:00

Schrony obserwacyjne to jeden z najpopularniejszych rodzajów architektury obronnej. Niemcy stawiali je gdzie tylko można – przy ważniejszych skrzyżowaniach dróg, torach kolejowych, ważnych obiektach, fabrykach itp. Niewielkie, jedno- lub dwuosobowe, były ważnym uzupełnieniem pozycji obronnych. Przebywającemu w ich wnętrzu zapewniały ochronę przed lżejszymi pociskami, a wąskie szczeliny pozwalały obserwować teren. Występują licznie, ale też najczęściej padają ofiarą remontów, nowych inwestycji, robót drogowych.
Nie wiadomo na przykład, co się stanie z jednoosobowym schronem z posesji przy Parku Południowym. Odkopano go z boku i dołu, jakby szykowano go do usunięcia.
Czasem jednak schrony obserwacyjne uda się je przenieść w inne miejsce i w ciekawy sposób wyeksponować – tak jak w Świnoujściu.

Zamiast wstępu

2009-08-26T09:06:00.004+02:00

No to jedziemy z koksem. Długo się zbierałem, żeby coś zrobić z tymi wszystkimi zdjęciami, które zrobiłem podczas wycieczek rowerowych, wyjazdów, często przedzierając się przez chaszcze, walcząc z kolcami, pokrzywami i żądlącym tałatajstwem. Bunkry (tak, tak, wiem, że to nieprofesjonalne określenie), schrony, okopy, umocnienia, sprzęt wojskowy, pomniki, ślady po kulach – tego możecie spodziewać się, odwiedzając ten blog. Od razu mówię, że nie będzie tu szczegółowych opisów ani klasyfikacji obiektów. Rozstrzygnięcie czy to Regalbau 101 c, Infanterie Raum, schron trójsektorowy bojowy czy amunicyjny, zostawiam fachowcom. Ja tylko chodzę i patrzę. Beton prześwitujący przez splątany gąszcz, zardzewiały kawał stali tkwiący od lat w tym samym miejscu, którego przeznaczenia nikt już nie pamięta, zarośnięte rowy i jamy – pozostałości po okopach i ziemiankach – to mnie kręci.
Nie spodziewajcie się regularnych wpisów i aktualności. Na razie będę wrzucał rzeczy z moich archiwów, zdjęcia zrobione w czasie ostatnich dwóch lat. Mieszkam we Wrocławiu, więc oczywiście modny ostatnio temat Festung Breslau będzie tu mniej lub bardziej tu obecny.
Miłego oglądania.